بررسی تأثیر تزریق رحمی آنتی بیوتیک پس از تلقیح بمنظور بهبود باروری درگاوهایی با سابقه آندومتریت
خلاصه فارسی
پیشگفتار
فصل اول
الف ـ باروری و ناباروری..................... 1
ب ـ دوره پس از زایش ........................ 3
ب ـ 1ـ بازگشت فعالیت چرخه ای ............... 5
ب ـ1 ـ 1ـ عوامل موثردر بازگشت فعالیت سیکلیک 6
ب ـ2 ـ جمع شدن رحم ......................... 7
ب ـ2ـ نقش در جمع شدن رحم ............. 8
ب ـ3ـ ترمیم آندومتر ........................ 10
ب ـ4ـ حذف آلودگی باکتریایی ................. 11
ج ـ ایمنی دستگاه تولید مثلی ................ 14
ج ـ1ـ مکانیسم های دفاعی رحم ................ 16
ج ـ1 ـ2ـ مکانیسم های دفاعی رحم درپریود پس از زایش 17
د ـ عفونت های رحمی ......................... 18
د ـ1ـ عفونت های غیر اختصاصی رحم ............ 19
م- بازگشت مکرر به فحلی...................... 20
م ـ1ـ علل برگشت به فحلی..................... 21
م ـ1ـ1ـ نارسایی در تخمک گذاری............... 22
م ـ1ـ2ـ نارسایی باروری ..................... 23
م ـ1ـ3ـ مرگ زودرس رویان .................... 23
فصل دوم
الف ـ آندومتریت............................. 26
الف ـ1 ـ سبب شناسی ......................... 27
الف ـ1 ـ 1 ـ جفت ماندگی .................... 28
الف ـ1 ـ 2 ـ سخت زایی ...................... 29
الف ـ1 ـ 3 ـ بازگشت فعالیت طبیعی و سیکلیک تخمدان ها 31
الف ـ1 ـ 4 ـ فصل سال و بار میکروبی ......... 32
الف ـ1 ـ 5 ـ شرایط بدنی..................... 32
الف ـ1 ـ 6 ـ میزان شیر...................... 32
الف ـ1 ـ 7 ـ بیماریهای متابولیک ............ .32
الف ـ1 ـ 8 ـ جفت گیری طبیعی و تلقیح مصنوعی . 32
الف ـ2 ـ باکتریولوژی آندومتریت ............. .32
الف ـ3 ـ پاتوژنز............................ .34
الف ـ4 ـ پاتولوژی .......................... .37
الف ـ 5 ـ علائم بالینی ...................... .39
الف ـ6 ـ تشخیص آندومتریت ................... 41
ب ـ درمان آندومتریت ........................ .43
ب ـ 1ـ درمان داخل رحمی ..................... 46
ب ـ1 ـ1 ـ انتخاب زمان مناسب جهت انفوزیون ترکیبات ضد میکروبی به داخل رحم.......49
ب ـ1 ـ2 ـ اثر تجویز رحمی ترکیبات ضد میکروبی بر طول سیکل استروس 53
ب ـ1 ـ3 ـ اثر تحریک کنندگی محلول آنتی بیوتیک بر روی رحم .53
ج ـ ترکیبات رایج مورد استفاده داخل رحمی .... .54
ج ـ1 ـ آنتی بیو تیک ها ..................... 54
ج ـ1 ـ1 ـ تتراسیکلین ها .................... 54
ج ـ1 ـ2 ـ پنی سیلین ها ..................... .55
ج ـ1 ـ3 ـ آمینوگلایکوزید ها و سولفانامید ها . 56
ج ـ2 ـ آنتی سپتیک ها ....................... .56
ج ـ2 ـ 1ـ لوگل ............................. 57
ج ـ2 ـ2 ـ بتادین ........................... 58
ج ـ3 ـ درمان هورمونی ....................... 58
ج ـ3 ـ1 ـ پروستاگلندین ها .................. 59
ج ـ3 ـ 2 ـ گنادوتروپین ها................... 61
ج ـ3 ـ 3 ـ استروژن ها ...................... 61
ج ـ4 ـ درمانهای جدید ...................... 62
ج ـ4 ـ1 ـ عصاره و عناصر PMN................ 62
ج ـ4 ـ2 ـ آندوتوکسین ها .................... 63
ج ـ4 ـ3 ـ سرم،پلاسما و سرم هایپرایمیون ...... .63
ج ـ4 ـ4 ـ لیدیوم کا- ال- پی ................ 64
فصل سوم
مواد و روش کار ............................. .65
فصل چهارم
نتایج ...................................... 68
فصل پنجم
بحث ........................................ .75
خلاصه انگلیسی ............................... 82
منابع ...................................... 83
فهرست جداول
جدول شماره 1- تأثیر تزریق آنتی بیوتیک رحمی پس از تلقیح بر میزان باروری............................................. 71
جدول شماره 2- تأثیر تزریق آنتی بیوتیک پس از تلقیح بر باروری به تفکیک نوبت زایش.......................................... 71
جدول شماره 3- تأثیر تزریق آنتی بیوتیک پس از تلقیح بر باروری به تفکیک نوبت تلقیح......................................... 71
جدول شماره 4- فاصله روزهای زایش تا تلقیح همراه آنتی بیوتیک درگروه درمانی و کنترل..................................... 72
جدول شماره 5- تأثیر استفاده از آنتی بیوتیک در زمان تلقیح بر باروری تلقیحات بعدی....................................... 72
جدول شماره 6- وضعیت زایش درگروه درمانی............. 72
فهرست نمودارها
نمودار شماره 1- تأثیر تزریق آنتی بیوتیک رحمی پس از تلقیح بر میزان باروری ............................................ 73
نمودار شماره 2- تأثیر تزریق آنتی بیوتیک پس از تلقیح بر باروری به تفکیک نوبت زایش.................................... 73
نمودار شماره 3- تأثیر تزریق آنتی بیوتیک پس از تلقیح بر باروری به تفکیک نوبت تلقیح 74
=================================
الف - باروری و ناباروری
اصطلاح باروری[1] درگاو ماده نشان
دهنده میل و قدرت جفتگیری، توانایی بارورشدن، تغذیه رویان و بالاخره قدرت
خارج کردن گوساله و پرده های جنینی است. گاو سالم باروری طبیعی را با
تولید یک گوساله زنده در هرسال ( 13 – 12 ماه ) نشان می دهد. ناباروری[2]
عدم تولید یا تأخیر در تولید سالانه گوساله زنده را نشان میدهد. اصطلاح
کاهش باروری[3] حالت اخیر را بهتر نشان می دهد، درگاوههای ماده شیری این
عارضه نه تنها در تولید نسلی از نسل موجود اختلال ایجاد می کند، بلکه در
میزان تولید شیر هم اثر دارد زیرا آبستنی و زایمان برای شروع و ادامه
شیردهی در این گونه لازم است ( 5 ).
فاصله دوزایش[4] متوالی معیاری
برای اندازه گیری توانایی تولید مثل به کارمی رود و با محاسبه 10 ماه
دوره شیرواری و 2 ماه به اصطلاح دوره خشکی به صورت تولید گوساله دریک سال
بیان شده است. وقتی که یک گاو پرتولید به دلیل داشتن مشکلات تولید مثلی
ازگله حذف می شود نه تنها دامداریکی از با ارزشترین گاوهای گله اش را از
دست می دهد بلکه فرصت حذف یک گاو کم تولید وکم ارزش را نیز ازدست می دهد.
لیکن زیانهای اقتصادی ناشی از عدم باروری یا پایین بودن کیفیت باروری
مسئله روز دامپروری است و درحقیقت کاهش باروری اساسی ترین موضوع در وضعیت
پرورش گاو شیری می باشد (10 ).
وقتی که تعداد زیادی ازگاوهای شیری به
دلیل ناباروری حذف می شوند متوسط تولید گله کاهش می یابد وپیشرفت ژنتیکی
کند می گردد. ضررهای ناشی از بی کفایتی تولید مثل گاوهای شیری عبارتند از:
ـ افزایش روزهای شیردهی و روزهای خشکی:
اختلالات تولید مثلی عمر اقتصادی دام را کاهش داده و از طرف دیگر باعث
طولانی ترشدن فاصله دوزایش می گردد. با طویل شدن این فاصله با اینکه شیر
بیشتری به ازاء هر دوره شیرواری (لاکتاسیون) تولید می شود ولی تولید شیر
به ازاء هر روز از زندگی دام پایین می آئید، زیرا گاوها روزهای بیشتری را
درقسمت انتهایی لاکتاسیون یعنی زمانی که تولید شیر پایین است طی می کنند،
سپس تعداد روزهای شیردهی و روزهای خشکی دام افزایش می یابد.
ـ طولانی تر شدن فاصله دو زایش : خسارت
ناشی از افزایش فاصله بین دوزایش به ازاء هر روزی که فاصله دوزایش از 365
روز بیشترشود درانگلستان حدود 5/3 پوند برای هر رأس گاوشیری برآورده شده
است (39).
- اختلالات تولید مثلی باعث کاهش زنده ماندن و یا قدرت ماندگاری تعداد گوساله های متولد شده در هر سال شده، در نتیجه تلیسه های کمتری جهت جایگزینی و فروش درگله تولید خواهد شد.
ـ هزینه جایگزینی وکاهش بهبود ژنتیکی
گله: دربسیاری از بررسی ها اختلالات تولید مثل و در مرحله بعد کاهش تولید
شیر در صدر مشکلات گله قراردارند و مهمترین علت حذف گاوها عنوان شده است.
جهت افزایش متوسط شیرتولید شده درگله باید گاوهای که تولید شیرشان کم است
ازگله حذف نمود و این مسئله درصورتی امکان پذیراست که ضررهای ناشی ازتولید
مثل درحداقل باشد، ولی با افزایش میزان حذف ازگله به علت عدم باروری
میزان حذف گاوهایی که تولید شیرشان کم است نیزکاهش می یابد که سبب کاهش
پیشرفت ژنتیکی گله می گردد.
ـ هزینه های مربوط به مصرف اسپرم درصورت پایین بودن میزان آبستنی افزایش می یابد.
ـ توانایی تولید مثل ضعیف ناشی از
اختلالات تولید مثل هزینه های زیادی در رابطه با خدمات دامپزشکی برای
گاوهای مبتلا خواهد داشت (3).
باید توجه داشت که یکی ازحساس ترین و
بحرانی ترین مراحل درطول دوره تولید یک گاو زایمان و مراحل پس از آن می
باشد، که در این مرحله باید توجه خاصی به گاو معطوف داشت. دردوره پس از
زایش گاوها ازنظربدنی در وضعیت مناسبی نبوده و نسبت به عوامل محیطی وعفونت
ها بسیارحساس می باشند. عدم رعایت مسائل مربوط دراین دوره زمینه ساز بروز
اختلالات تولید مثلی خواهد بود و عمراقتصادی را تحت تاثیر قرار می دهد
(22). به هرحال تصمیم گیری دراین زمینه بدون شناخت روند تغییرات حوادث و
اختلالاتی که دراین دوره گریبانگیر دستگاه تولید مثل دام می گردد امکان
پذیرنیست. طول دوره پس از زایش تحت تأثیرمجموعه ای ازعوامل شامل سن، نژاد،
فصل، تغذیه، تعداد زایش، بیماریها واختلالات حین و پس از زایش قراردارد.
دوره پس اززایش اغلب به دلیل به تأخیرافتادن درجمع شدن رحم[5]، تأخیردر
برقراری مجدد سیکل استروس یا هر دو آنها طولانی می گردد و در واقع پایان
این دوره را می توان زمان وقوع اولین استروسی که طی آن دام مورد جفت گیری
منجر به آبستنی قرارمی گیرد، نیزدانست ( 39 ).
[1] - Fertility
[2] - Infertility
[3] - Subfertility
[4] - calving interval
[5] - uterine Involution
...
ج- ترکیبات رایج داخل رحمی
ج-1-آنتی بیوتیک ها
ج-1-1- تتراسیکلین ها :
اکسی تتراسیکلین یک آنتی بیوتیک وسیع
الطیف فعال علیه بسیاری از میکروارگانیسم هاست که در رحم گاو عفونت ایجاد
می کنند. فعالیت اکسی تتراسیکلین توسط ذرات بافتی و عدم حضور اکسیژن به
مقدارکمی کاهش می یابد، عواملی که از عمل اکسی تتراسیکلین موضعی ممانعت به
عمل می آورند شامل توزیع یکنواخت دارو در دستگاه تولید مثلی، دزهای بالا
که به آندومتر صدمه وارد میکند و غلظت بالای دارو که عمل سیستم ایمنی بدن
را کاهش می دهد می باشد (7). آرتور (1996) بیان می دارد که آنتی بیوتیک
های وسیع الطیفی نظیر اکسی تتراسیکلین که با دزی بیشتر از mg/kg 22 بطریق
داخل رحمی استفاده می گردند در مجرا و بافت رحم حداقل غلظت مهاری ( MIC )
موثر را فراهم می آورند (5).
دو مشکل اساس این دارو افزایش مقاومت
باکتریایی مرتبط با وسعت بکارگیری آنها و اثرات تخریشگری برروی موکوس رحم،
واژن وسرویکس و ایجاد آندومتریت شیمیایی می باشد (57،33).
ج-1-2- پنی سیلین ها
در طول 4 هفته اول پس از زایش
میکروارگانیسم های آلوده کننده رحم ( بی هوازی های گرم منفی ) پنی سیلیناز
تولید می کنند بنابراین مصرف این دارو در دوره ابتدایی پس از زایش به
طریق موضعی بی تأثیر می باشد، تا روز 30 بعد از زایش این ارگانیسم ها پاک
شده و درمان داخل رحمی با پنی سیلین مفید می باشد( 21،14،9،7 ). اکسی
تتراسیکلین بیشترین غلظت ضد میکروبی را در سطح آندومتر دارد و پنی سیلین
هم از طریق عمومی از سروز تا میومتر و لوله های تخم بر را به خوبی پوشش می
دهد. انفوزیون داخل رحمی پنی سیلین G سدیم (10 میلیون واحد بین المللی )
غلظت های درمانی را در مجرای رحم و آندومتر برای 24 ساعت فراهم می سازد.
بهتر است برای درمان داخل رحمی از پنی سیلین های نیمه ساختگی استفاده شود
زیرا جذب آنها نسبت به پنی سیلین در رحم کمتر است. بطور تجربی تزریق
استرادیول بنزوات به روش داخل رحمی یا عضلانی به گاوهای سیکلیک سبب افزایش
جذب پنی سیلین بنزیل سدیم از رحم گشته که اثر مثبت استروژن بر جذب آنتی
بیوتیک ها از این ارگان می باشد، به نظر می رسد که این تأثیر به علت
افزایش خون رحمی یا افزایش قابلیت نفوذپذیری آندومتر است که به استروژن
نسبت داده می شود ( 14،7 ).
